Homecoming to Poland
November 1948

Powrót Stanisławy Koźmińskiej do Polski

Kinga Koźmińska

W listopadzie 1948 roku Stanisława Koźmińska, z domu Kołacz, po ośmiu latach spędzonych poza granicami Polski wróciła z Wielkiej Brytanii do kraju. Urodzona 15 lipca 1921 roku w Głudnej koło Grójca, wychowywała się w osadzie Hallerowo w gminie Tuczyn koło miasta Równe na Wołyniu, gdzie jej ojciec dostał ziemię jako żołnierz oddziału Hallera. W dniu 10 lutego 1940 roku wraz z całą rodziną została wywieziona na Syberię, gdzie spędziła dwa lata w obozie w okolicach Kotłasu, koło Archangielska. Gdy w 1942 roku na terenie Z.S.R.R. Generał Anders tworzył Polską Armię, Stanisława po długiej tułaczce, która zaczęła się 26 grudnia 1941 roku dostała się 13 marca 1942 roku do II Korpusu Wojska Polskiego. Dzięki temu w kwietniu tego samego roku znalazła się w porcie Pahlevi na terenie dzisiejszego Iranu. 10 listopada 1942 roku podczas pobytu w Teheranie ukończyła kurs sanitarny i rozpoczęła pracę w szpitalu wojskowym w Pahlevi. Po zawieszeniu pracy z powodu wypadku samochodowego, została przeniesiona do pracy w szpitalu wojskowym w Bagdadzie. Z Iraku, gdzie kontynuowała służbę w szpitalu wojskowym w 1943 roku została oddelegowana do Nazaretu do Liceum Młodszych Ochotniczek w Palestynie, gdzie 22 lutego 1944 roku otrzymała świadectwo dojrzałości. W tym okresie szpital, w którym Stanisława wcześniej pracowała w Iraku, przeniesiony został razem z II Korpusem Wojska Polskiego już do Włoch. Stanisławę zaś w dniu 7 sierpnia 1944 roku skierowano przez Egipt do Wielkiej Brytanii do pracy w I Korpusie Polskim. W Wielkiej Brytanii pracowała jako sanitariuszka w szpitalach wojskowych do 23 pażdziernika 1948 roku (szpital wojskowy nr 3 w Penley Hall - od 30 maja 1947 do 23 październia 1948 - oraz szpital wojskowy nr 2 w Dupplin Castle w Szkocji - od 12 marca 1945 do 29 maja 1947). W dniu 7 lipca 1946 roku Stanisława Koźmińska została odznaczona Medalem Wojska Polskiego przez Gen. Stanisława Maczka (nr. Legitymacji 629/46). Rodzina Stanisławy, oboje rodzice oraz dwie młodsze siostry, przeżyła wojnę i osiedliła się w Wolverhampton w Wielkiej Brytanii. W październiku 1948 roku Stanisława otrzymała list od Stefana Koźmińskiego, jej szkolnej miłości z Wołynia. Podczas wojny Stefan, który sam walczył w Armii Krajowej i brał udział w Powstaniu Warszawskim, cały czas próbował się z nią bezskutecznie skontaktować. Gdy w 1948 roku przypadkiem spotkał w Warszawie ich wspólną znajomą, która wróciła właśnie z Anglii, dowiedział się, że Stanisława żyje i pracuje w Wielkiej Brytanii. W momencie, gdy Stanisława otrzymała list od Stefana, jak wspomina jej siostra, “już jej z nami nie było.” W listopadzie 1948 roku Stanisława wróciła do Polski, a 26 listopada 1948 roku wyszła za mąż za Stefana Koźmińskiego, z którym miała dwoje dzieci, Iwonę i Zbigniewa. Po wojnie Stanisława żyła i mieszkała w Warszawie. Zmarła w 2001 roku po długiej chorobie,z którą zmagała się od powrotu z Syberii, gdyż niedożywienie i wycieńczenie organizmu w młodości spowodowało cieżką chorobę układu kostnego, na którą Stanisława cierpiała do końca swego życia.

dyskutuj
comments powered by Disqus