other stories
September 1939

Jan Zwierzchowski

Jan Zwierzchowski

Jan Zwierzchowski urodził się 10 lutego 1902 r. we wsi Kajew, w gminie Błonie, w powiecie kutnowskim, w guberni warszawskiej. Po 1919 r. powiat kutnowski znajdował się w województwie warszawskim. W dniu 1 kwietnia 1939 r. gminę Błonie z całym powiatem kutnowskim przyłączono do województwa łódzkiego. Natomiast 21 września 1953 r. zmieniono nazwę gminy Błonie na gminę Ostrowy, która funkcjonowała do 1954 r. tj. do reformy wprowadzającej gromady w miejsce gmin. Od 1 stycznia 1973 r. została reaktywowana pod nazwą gmina Nowe Ostrowy. Po zniesieniu powiatów w latach 1975-1998 znajdowała się w województwie płockim, a od 1999 r. jest w powiecie kutnowskim, w województwie łódzkim. Jego rodzicami byli małżonkowie Michał i Antonina z domu Cichacz Zwierzchowscy. W latach 1909-1915 uczęszczał do jednoklasowej szkoły elementarnej o trzech oddziałach, gdzie uczono w języku polskimi i rosyjskim. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości 22 czerwca 1920 r. z poboru został wcielony do wojska polskiego do 28 Pułku Strzelców Kaniowskich (dalej 28 p. p. s. k.) w Łodzi. W dniu 8 lipca 1920 r. wyjechał na front wschodni w okolice Nieszawy, gdzie przydzielono go do 6 kompanii 28 p. p. s. k. i z tą kompanią brał czynny udział w walkach na froncie wschodnim do 24 października 1920 r. na trasie: Lipno, Skępe, Sierpc, Mława, Modlin, Jabłonna, Zamość, Kobryń, Łuck, Dubno, Sokal i Mizocz. Bezterminowo urlopowany z wojska od 10 kwietnia 1921 r., a następnie od 3 grudnia 1923 r. wcielony do 10 pułku piechoty (10 p. p.) w Łowiczu. Ukończył sześciomiesięczną szkołę podoficerów piechoty przy 10 p. p. w Łowiczu (21 luty – 20 sierpień 1924 r.) Awansowany do stopnia starszego szeregowego (15.06.1924) i kaprala (11.11.1924). Od 1.03.1925 r. przeniesiony do batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza (dalej KOP) „Nowe Święciany” (lit. Švenčionėliai) (1 kompania), organizowanego w Nowej Wilejce (lit. Naujoji Vilnia – miasto w latach 1905-1957 na lewym brzegu rzeki Wilejki – przyłączone do Wilna) przy 85 Pułk Strzelców Wileńskich (85 p. p.). W pierwszych dniach kwietnia 1925 r. wyjechał do miasta Wiśniowiec (powiat krzemieniecki, województwo wołyńskie). Jego batalion od 25.06.1925 r. stacjonował w rejonie miasta Równe (stolica powiatu w województwie wołyńskim): 1. i 3. pluton 1. kompanii w mieście Kostopol (stolica powiatu w województwie wołyńskim), a 2. pluton w gromadzie Małe Siedliszcze (gmina i powiat Kostopol w województwie wołyńskiem). Mianowany podoficerem nadterminowym (01.10.1925) i awansowany do stopnia plutonowego (1.01.1926). W dniu 15.02.1926 r. jego kompania wyjechała do miasta Równe celem koncentracji i przeszkolenia przed objęciem granicy. Natomiast 13.03.1926 r. batalion wyjechał w rejon Nowe Święciany, gdzie później był jego garnizon macierzysty Batalionu KOP „Nowe Święciany” na granicy polsko-litewskiej. W dniu 15.03.1926 r. od godz. 12.00 batalion objął granicę polsko-litewską od Policji Państwowej na odcinku Turmonty (lit. Turmantas) – Dukszty (lit. Dūkštas). Dowództwo 1 kompanii było w Duksztach. Jan Zwierzchowski objął strażnicę Szymaniszki (lit. Simaniškė) 3 km od miasta Dukszty. Ukończył sześciomiesięczną szkołę podoficerów zawodowych KOP przy 11 Batalionie KOP „Ostróg” (01.11.1926-15.05.1927). Mianowany podoficerem zawodowym od 01.10.1927 r. W lutym 1928 r. ukończył trzytygodniowy kurs narciarski przy 1 kompanii Batalionu KOP „Nowe Święciany” w Smołwach (lit. Smalvos). Pełnił funkcję podoficera rachunkowego 1 kompanii granicznej „Dukszty” od 25.04.1928 r. Zawarł 6.11.1930 r. w kościele parafialnym w Krośniewicach związek małżeński z Bronisławą Nalberczyk (ur. 24.07.1908 we wsi Kajew). W związku z zaostrzeniem się konfliktu granicznego z Litwą ciężarna żona przeniosła się do rodzinnej wsi Kajew, gdzie w dniu 14.09.1931 r. urodził im się syn Marian. Ochrzczony w kościele w Krośniewicach. J. Zwierzchowski ukończył 15.09.1931 r. dziesięciomiesięczny Kurs Powszechnego Uniwersytetu Korespondencyjnego w Warszawie. W dniu 14.11.1931 r. objął funkcję sierżanta szefa 1 kompanii granicznej „Dukszty”, pełniąc jednocześnie funkcję podoficera rachunkowego. Od 14.09.1933 r. przeniesiony do kwatermistrzostwa batalionu KOP „Nowe Święciany” w Nowych Święcianach na funkcję podoficera mundurowego. W dniu 15.11.1933 r. urodziła się córka Zdzisława Krystyna w mieście Nowe Święciany i została ochrzczona w miejscowym kościele. W dniu 20.05.1935 r. zdał Nadzwyczajny Egzamin z zakresu 7 klas szkoły powszechnej w Święcianach. Ukończył Centralną Szkołę Podoficerów KOP w twierdzy Osowiec (07.02-10.08.1936). Do 24.09.1936 r. objął funkcję podoficera żywnościowego batalionu KOP w Nowych Święcianach. Od 24.09.1937 r. przeniesiony do 1 kompanii granicznej „Dukszty” na funkcję dowódcy strażnicy KOP „Antonowo” (lit. Antanavas). Awansował na sierżanta 01.04.1938 r. i przedłużył służbę zawodową (sierpień 1938) na kolejny czteroletni okres do 30.09.1943 r. Po wybuchu wojny z Niemcami 1 września 1939 r. nadal pełnił służbę w KOP. W dniu 17.09.1939 r. o godz. 5.00 zarządzony został alarm bojowy strażnic na granicy polsko-litewskiej. O godz. 6.30 ewakuował załogę swojej strażnicy (28 żołnierzy) do odwodu kompanii garnizonu „Dukszty”, gdzie został wyznaczony dowódcą 1 plutonu – 60 ludzi. Żonę z synem Marianem (8 lat) i córkę Zdzisławę Krystynę (6 lat) oraz krewną Władysławę Jankowską pozostawił na miejscu zamieszkania w majątku Antonowo, który był własnością Haliny Więckowskiej z domu Nowohońskiej. W dniu 18 września 1939 r. żołnierze załadowali się w nocy do pociągu na stacji kolejowej Dukszty i o 4.00 odjechali do Nowych Święcian. Dołączono ich do transportu wojskowego batalionu. W Nowych Święcianach żołnierze otrzymali na dworcu kolejowym pobory od chorążego Piotra Antasa, płatnika batalionu. Jan Zwierzchowski otrzymał pensji 1312 zł i 50 groszy. O godz. 8.30 wyjechali transportem do Wilna. Przejeżdżając koło stajen szwadronu KOP „Nowe Święciany” zauważył grupę stojących ludzi, w wśród nich Józefę Wróblewską. Wyrzucił jej z pociągu 1000 zł zawiniętych w chusteczkę celem przekazania żonie. Jak się później dowiedział z listu pieniądze zostały jej dostarczone po trzech tygodniach przez panią Antoninę Jezierską. O godz. 10.00 przybyli do Wilna i tam stali do godz. 17.00. Po czym wyładowali się i odmaszerowali do Mejszagoła (lit. Maišiagala), gdzie dotarli o godz. 9.00 w dniu 19.09.1939 r. O godz. 16.00 jego batalion i część batalionu KOP „Niemenczyn” wycofano w kierunku granicy, pozostając na pozycjach ok. 4 km od granicy. Całością tego zgrupowania dowodził mjr Czesław Mierzejewski. Następnego dnia 20.09.1939 r. o godz. 6.00 oddział odmaszerował w kierunku majątku Bortkiszki (lit. Bartkiškė) w sąsiedztwie Turmontów znajdujących się przy granicy polsko-litewskiej. O godz. 12.30 przekroczył granicę Litwy. Uczynił to jak wielu żołnierzy z jego batalionu i innych oddziałów m.in. kpt. Jerzy Euzebiusz Bronikowski, st. sierż. Józef Zakolski, sierż. Władysław Jezierski, plut. Józef Nawrocki i kpr. Antoni Kryś. W dniu 21.09.1939 r. o godz. 14.00 dotarli do miasta Ukmergė (Wiłkomierz) i zgłosili się do obozu przeznaczonego dla internowanych. Następnego dnia po śniadaniu ok. godz. 8.00 duża grupa Polaków została odprowadzona na stację kolejki wąskotorowej (1,5 km), którą dotarli do stacji kolejowej Janowo (lit. Jonava). Stamtąd wagonami kolejki normalnotorowej pod eskortą dotarli do stacji kolejowej Kretinga (Kretynga) i dalej do miasta Palanga (Połąga) nad Morzem Bałtyckim. Po wyładowaniu się oddziałami po 100 ludzi eskortowani przez żołnierzy litewskich odmaszerowali do domków cywilnych niezamieszkałych przez ludność cywilną w północnej części miasta. Podoficerów od sierżanta wzwyż ulokowano w domach przeznaczonych dla żołnierzy internowanych, lecz w oddzielnych pokoikach. Oficerów oddzielono od pozostałych żołnierzy kwaterując w innych domach. W mieście wolno było żołnierzom poruszać się bez żadnych ograniczeń. Za to na zewnątrz miasta nikt nie mógł wyjść, gdyż było opasane gęstym kordonem żołnierzy i o wydostaniu się na zewnątrz nawet w nocy nie było mowy. Do ryzykujących strzelano. W rejon zakwaterowania 24.09.1939 r. przybył chor. Piotr Antas z zarządzeniem kpt. Feliksa Dziekana, płatnika batalionu KOP „Nowe Święciany” dla komendantów kwater sporządzenia listy żołnierzy batalionu KOP „Nowe Święciany” celem wypłacenia pozostałych pieniędzy. Wypłacono po 60 zł na żołnierza niezawodowego. Podoficerowie zawodowi i nadterminowi stawili się do płatnika osobiście. Wypłacono im pieniądze według stopnia wojskowego. Jan Zwierzchowski otrzymał 895 zł. Następnego dnia przybył chor. Piotr Antas i pobrał od każdego podoficera po 55 zł. Z zebranej sumy wypłacono należności tym żołnierzom, którzy później przybyli do obozu. Litwini 27.10.1939 r. zajęli Wilno z częścią terenów Wileńszczyzny. Od przekroczenia granicy do 17.11.1939 r. Jan Zwierzchowski wysłał 8 pocztówek i 12 listów chcąc nawiązać kontakt z żoną, siostrą Marią Lewandowską (wyszła za mąż za leśniczego w miejscowości Przeździadka k. Sokołowa Podlaskiego), Józefem Wojciechowskim (leśniczym w Sokołowie Podlaskim – mężem Heleny, siostry matki), rodzicami Zwierzchowskimi i Nalberczykami. Jednak władze litewskie wstrzymały korespondencję internowanym. Dopiero pocztówka wysłana 17 listopada dotarła do żony 30 listopada i od tej pory miał kontakt listowny z żoną. W obozie internowanych w mieście Ukmergė (Wiłkomierz) 24.11.1939 r. odnalazł plut. Sylwestra Hahna, pochodzącego z Poznańskiego. W dniu 8 grudnia wymienił 700 zł na 350 litów i 300 litów wysłał żonie, a następnego dnia wysłał listy z życzeniami świątecznymi do: żony, ojca Michała Zwierzchowskiego, ojca Ignacego Nalberczyka, Józefa Wojciechowskiego, Marii Lewandowskiej. Otrzymał odpowiedź tylko od żony i ojca Michała. Otrzymał paczkę żywnościową 20.12.1939 r., której częścią podzielił się z kolegami, a pozostawionej sobie nie mógł jeść przypominając sobie żonę i nieszczęśliwa rodzinę, która pozostawił i groził jej głód, chłód i nędza. Obóz internowanych Palanga został 28 stycznia 1940 r. zlikwidowany. Wszystkich internowanych przeniesiono do obozu w mieście Vilkaviškis (Wyłkowyszki) – miasto znajdowało się w państwie litewskim od 1920 r. Od brata ciotecznego Zygmunta Wojciechowskiego (syn Józefa i Heleny) otrzymał 10.02.1940 r. pocztówkę z niewoli niemieckiej. Zygmunt zapewne otrzymał adres Jana Zwierzchowskiego od swoich rodziców, gdyż z braku adresu nie pisał do niego. Odpisał mu, lecz nie miał informacji czy wysłaną pocztówkę otrzymał. Więcej korespondencji od niego nie otrzymał, a sam nie miał możliwości jej utrzymywania. Dopiero 14.02.1940 r. żona otrzymała pierwszy list od ojca Ignacego Nalberczyka datowany na 7 stycznia 1940 r. W ramach aneksji krajów bałtyckich ZSRR zajął 14 czerwca 1940 r. Litwę, a 17 czerwca całe terytorium Łotwy i Estonii. Natomiast w związku z polityka komunistów 12.07.1940 r. zlikwidowano Obóz Internowanych Vilkaviškis (Wyłkowyszki). Wszystkich internowanych wywieziono do Rosji Sowieckiej. J. Zwierzchowski z innymi internowanymi koleją przybyli 16.07.1940 r. do stacji Babynino (ros. Бабынино) w obwodzie kałuskim, skąd piechotą 30 km do obozu mieszczącego się w byłym sanatorium gruźliczym Pawliszczew (Pawliszew) Bor. Obóz ten jest również identyfikowany pod tą nazwą. W rzeczywistości był to obóz jeniecki dla żołnierzy polskich w mieście Juchnow (ros. Юхнов) koło Kaługi (ok. 200 km na południowy-zachód od Moskwy). J. Zwierzchowski razem z innymi jeńcami 06.06.1941 z Juchnowa piechotą dotarł do stacji Babynino, skąd koleją został wywieziony do Murmańska, gdzie przybył wraz z innymi do obozu Zakluczogod („Zakluczonnyj Gorodok” obszar lub miasteczko zamknięte) 7 km od Murmańska. W przeddzień ataku Niemiec na ZSRR 21.06.1941 r. z obozu w Murmańsku okrętem Clara Zetkin wypłynęli do portu Panoj (ros. Поной) na Półwyspie Kolskim, gdzie dotarli 29.06.1941 r. Następnie odesłano wszystkich internowanych 13.07.1941 r. okrętami do miasta Archangielska, gdzie przybyli 15.07.1941 r. Z Archangielska 21.07.1941 r. wyjechali transportem kolejowym do Władimira (Włodzimierza) ok. 180 km na wschód od Moskwy i piechotą 40 km przeszli do Suzdalu, gdzie przybył 29.07.1941 r. Natomiast 24.08.1941 r. do obozu suzdalskiego przybył pułkownik Mikołaj Sulik-Sarnowski. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej zmieniła się polityka Stalina w stosunku do Polaków. W dniu 14 sierpnia 1941 r. zawarto polsko-sowiecką umowę wojskową, w wyniku której powstała Armia Polska w ZSRR. Jan Zwierzchowski wstąpił 25.08.1941 r. do wskrzeszonej Armii Polskiej w obozie jeńców Suzdal w ZSRR. Jako wojsko zostali przetransportowani koleją z miasta Suzdal do miejscowości Tatiszczewo leżącym na prawym brzegu Wołgi naprzeciw Kujbyszewa (Куйбышев, od 1991 r. Samara), gdzie przybyli 7.09.1941 r. Przydzielono go do 8 kompanii strzeleckiej 15 pułku piechoty „Wilków” (dalej 15 p. p.) 5 Dywizja Piechoty (dalej 5 D. P.). Dowódcą został ppłk. Antoni Szymański, a dowódca dywizji gen. bryg. Mieczysław Boruta-Spiechowicz. Jan Zwierzchowski zweryfikowany został 12.11.1941 r. w stopniu sierżanta zawodowego Armii Polskiej – Rozk. dz. 15 p. p. Nr 50/41. Jego Nr Ew. 67/z/1902/III. Naczelny Wódz gen. broni Władysław Sikorski przybył do nich 14.12.1941 r. i przeprowadził inspekcję oddziałów i przyjął defiladę. 15 p. p. załadował się 4.02.1942 na tabor kolejowy i wyjechał w drogę przez miasta: Uralsk (kaz. Орал, Orał, ros. Уральск) – miasto w zachodnim Kazachstanie, Czełkar, Kazalinsk (kaz. Қазалы, ros. Казалинск) – miasto w obwodzie kyzyłordyńskim w Kazachstanie), Taszkient (stolica Uzbekistanu), do miasta Dżałał Abad (kirg. Жалал-Абад, Dżałałabad – miasto obwodowe w Kirgistanie), gdzie przybyli 16.02.1942 r. Zakwaterowani zostali w mieście Suzak (kirg. Сузак – miasto rejonowe w obwodzie dżalalabadzkim w Kirgistanie). W dniu 28.03.1942 r. gen. bryg. Mieczysław Boruta-Spiechowicz zdał 5 D. P. gen. bryg. Bronisławowi Rakowskiemu, a płk. dypl. Antoni Szymański 15 p. p. ppłk. Janowi Lachowiczowi. Wyjazd 5 D. P. 08.08.1942 r. do portu Krasnowodzk (Krasnowodsk, Красноводск, obecnie Turkmenbaszy turkm. Türkmenbaşy) koleją przez Dżałał Abad i Aszhabad (stolica Turkmenistanu), gdzie dotarli 12.08.1942 r. i dalej statkiem wyruszyli 13.08.1942 r. przez Morze Kaspijskie do portu Pahlavi (Pahlevi, także Bandar-e Pahlavi — miasto w północnym Iranie, obecnie Bandar-e Anzali), gdzie przybyli 14.08.1942 r. Na statku temperatura wynosiła 48°C w słońcu i 35°C w cieniu i tam zachorował na malarię (6 dni). W dniach 27-30 sierpnia 1942 r. cały 15 p. p. z Pahlavi samochodami przez miejscowości Qarwin (Karwin), Hamadan (stolica prowincji w Teheranie), obóz Kermanszah (wschodni Kurdystan, miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu Kermanszah,) przejechał do miasta Chanakin (Khanaqin – miasto we wschodnim Iraku, w Kurdystanie). Temperatura podczas podróży była bardzo wysoka (70°C w słońcu). Z powodu przegrzania organizmu J. Zwierzchowski ponownie zachorował na malarię tylko przechodził ją znacznie ciężej (4 tygodnie). W tym okresie wielu żołnierzy chorowało na podobne dolegliwości i na żółtaczkę. Gen. bryg. Szyszko-Bohusz objął 08.10.1942 r. 5. D.P. od gen. bryg. Bronisława Rakowskiego. Reorganizacja pułków 27.10.1942 r. na brygady, 8. kompanie przemianowano na 3-cią i przydzielono ją do 15 Baonu Strzelców. Jego oddział 15.04.1943 zmienił miejsce postoju w rejon miasta Kirkuk (miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie), gdzie cały 15 baon przybył samochodami w dn. 17.04.1943 r. Niespodziewanie zachorował na malarię 13.05.1943 i odwieziony został do obozu malarycznego celem leczenia. – Rozk. 15 B. S. 110/43. Kampania afrykańska została zakończona 13.05.1943 r. zwycięstwem sprzymierzonych. Ogólna ilość jeńców osi wziętych do niewoli przez wojska sprzymierzonych w Tunisie przekroczyła 275 tysięcy i 16 generałów i olbrzymia ilość zdobytego materiału i sprzętu wojennego. Ogólnie za cały czas kampanii w Afryce zabrano jeńców ponad 450 tysięcy i 140 generałów. Rosja Sowiecka 26.05.1943 r. zerwała stosunki dyplomatyczne z Rządem Polskim w Londynie. W rejon miasta Kirkuk przybył 01.06.1943 r. Naczelny Wódz gen. broni Władysław Sikorski. Przeprowadził inspekcję oddziałów. Inspekcja Naczelnego Wodza zakończona została w piątek dn. 04.06.1943 ćwiczeniami bojowymi, w których brały udział oddziały 5 Kresowej Dywizji Piechoty (dalej K. D. P.) – Jan Zwierzchowski nie brał w nich udziału, bo w tym czasie był w obozie malaryków. W nocy z dnia 4-5 lipca 1943 gen. broni Władysław Sikorski zginął, gdy „Liberator”, którym podróżował runął wkrótce po wystartowaniu z Giblartaru. Wraz z gen. Sikorskim zginął szef sztabu Naczelnego Wodza gen. bryg. Tadeusz Klimecki, płk. Victor Cazalet – brytyjski polityczny oficer łącznikowy przy Rządzie R.P. i członek Izby Gmin, córka gen. Sikorskiego p. Zofia Leśniowska, Adam Kułakowski – sekretarz osobisty, płk. Andrzej Marecki, płk. Jan Gralewski i por. Józef Ponikowski. Z katastrofy uratował się tylko pilot „Liberatora”, który ciężko ranny przebywał w szpitalu. Prezydent R.P. 08.07.1943 r. mianował Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego. Pod datą 17.07.1943 r. zapisał: Zanotowano temperaturę 82 stopni Celcjusza w słońcu, a 47 cieniu. Ciepłota ostatnich dni w rejonie m[iasta]. Bagdad wzrosła znacznie i trwać będzie rzekomo aż do połowy miesiąca września. Wszyscy Europejczycy są zupełnie mokrzy. Niezależnie od wielkich upałów – codziennie ok. godz. 11-17 cały obóz tonie w „Hamsimie” (burza piaskowa) tak silnym, że zrywa zabudowane namioty, nurzą się ludziska w żółtym pyle. Bezmiar zieje na nas dusznym żarem, świat jest jednym wielkim miotaczem ognia. Istotnie znajdujemy się w jednym z najgorętszych miejsc świata. Świat jest taki duży, a dlaczego my musimy być właśnie tutaj? Gdzie nawet nasi przodkowie jak Adam i Ewa, dzięki temu klimatowi – powiedziałbym, że celowo zgrzeszyli byleby z tego raju być wydalonym. I jeszcze na dodatek, gdy wspomnienia nasze płyną do kraju walczącego niezłomnie z okupantem, gdy wieści nadawane z kraju przez „Świt” o śmierci najbliższych, lub znajomych, drogich i kochanych – szarpią nas boleśnie, zaciskając wargi i pięści. No nietrudno. Nie mniej cierpią nasi rodacy w kraju od brutalnych barbarzyńców niemieckich. Benito Mussolini, dyktator Włoch 26.07.1943 r. został usunięty przez króla Wiktora Emanuela. Na jego miejsce powołany został marszałek Pietro Badoglo. W dniach 06-25.08.1943 r. przebywał ponownie w obozie malaryków jako chory. – R. B. 178/43; – R. B. 197/43. 8 Armia Amerykańska i 5 Armia Amerykańska 03.09.1943 r. o godz. 4.00 wylądowały w południowych Włoszech, a 08.09.1943 r. Włochy skapitulowały. 15 p. p. 16.09.1943 r. o godz. 5.00 wyjechał transportem samochodowym przez Bagdad, rzekę Tygrys, Al-Falludża (miasto w środkowym Iraku), Wadi-Muhamadi (Wādī Muḩammadī w prowincji Al-Anbar), Rutba (znane również jako Rutbah, Ar Rutbah or Ar Rutba miasto w prowincji Anbar w zachodnim Iraku) i 20 września o godz. 11.15 przekroczył granice Irak – Transjordania w Al-Mafrak (miasto w północnej Transjordanii). Natomiast 22 września o godz. 7.48 przekroczył granice Transjordania – Palestyna i przez miasta Beisan (Bajsan; ang. Beit She’an), Afula, Kafar Juna, El Meidal i m. Deir Sunejd dotarł 23 września o godz. 12.40 do obozu Berdzirdzi w rejonie miasta Gaza. W dniu 12.10.1943 r. otrzymał siedmiodniowy urlop wypoczynkowy. W czasie urlopu zwiedził miasta Rehovoth (Rechovot), Tel-Aviv, Betlejem. W Betlejem: Bazylikę, w której znajduje się Grota Narodzenia Jezusa, Grota Żłobka Jezusa i Żłobek oraz Grota ukrycia się matki Bożej z Dzieciątkiem przed żołnierzami, którzy z polecenia Heroda wyłapywali niedostarczone przez własne matki – dzieci do lat 10-ciu i zabijali je, i grób św. Józefa. W świetle zachowanych wspomnień odnotował, że w mieście Betlejem nie było żadnego Żyda. Ponadto zwiedził: W Jerozolimie: Bazylikę w Ogrodzie Oliwnym, w którym jest Płyta Skalna tj. miejsce, na którym Jezus się modlił. Bazylikę, w której znajduje się grób i studnia Matki Bożej – piłem z niej wodę. Dolinę Jozafata, Bramę złotą, Bazylikę św. Piotra wybudowaną w miejscu gdzie św. Piotr wyparł się Jezusa. Bazylikę, wewnątrz której jest sadzawka uzdrowienia łazarza przez Jezusa. Bazylikę, w której jest sala, rzekomo oryginalna Ostatniej Wieczerzy i grób Heroda. Miejsce sądu, gdzie Jezus został skazany na śmierć. Drogę Krzyżową, Bazylikę na Górze Kalwaria, a w niej miejsce ukrzyżowania Jezusa, miejsce postawienia krzyża, pękniętą skałę, Płytę Namaszczenia i Grub Jezusa, oraz obraz Matki Bożej Bolesnej, który kosztuje 5-ć milionów złotych, Ściane Płaczu, przy której Żydzi w każdy piątek modlą się i płaczą jak to Żydzi umieją – b. głośno i to bez skrupułów. W m[ieście]. Nazaret: Bazylikę, w podziemiach której znajduje się mieszkanie Rodziny Świętej i warsztat stolarski św. Józefa, wykutą w górze skalistej prymitywnie, kiedyś na otwartym polu. Morze Martwe, w którym kąpałem się. Morze to jest ok. 500 m wyżej od poziomu Morza Śródziemnego, a pływać w nim ze względu na gęstość wody, może każdy człowiek na największej głębokości nie umiejący się utrzymać na powierzchni wody. Kąpał się w rzece Jordan po zakończonych ćwiczeniach wojskowych(23.10.1943 r.) i w Jeziorze Galilejskim, w którym św. Piotr z Apostołami łowili ryby (29.10.1943 r.). Ciekawe są jego spostrzeżenia odnoszące się do Ziemi Świętej: Palestynę zamieszkują Arabowie i Żydzi. Ludność w tym kraju żyła bez porównania lepiej od ludności w Iranie i Iraku, tu jest wysoko postawione rolnictwo i ogrodnictwo. Rolę uprawiają podobnie jak i u nas w Polsce. Przybyliśmy do Palestyny na drugi zbiór pomarańczy, a i bananów nie brakowało. Dowódca Armii Polskiej gen. dyw. Władysław Anders 11.11.1943 r. wręczył sztandar, dar dowódcy 5 K. D. P. – pułkownikowi Mikołajowi Sulikowi, ufundowany przez uchodźctwo polskie w Palestynie. List od żony z Dukszt koło Turmont otrzymał 12.11.1943 r., jako odpowiedź na swój list, który wysłał dn. 2.10.1941 z miasta Tatiszczewo (ZSRR) przez Szwajcarię. Cała 5 Wileńska Brygada Piechoty 13.11.1943 r. o godz. 12.10 wyjechała z obozu Berdzirdzi (Palestyna) i udała się pociągiem przez miasta Rehovoth (Rechovot), Tel-Aviv, Hajfę i Bejrut i Tripoli w Libanie do miasta Bihmizin (Syria), gdzie dotarła 14.11.1943 r. o godz. 16.00. Jan Zwierzchowski 7.12.1943 r. został przeniesiony do kompanii dowodzenia 15 Wileńskiego Batalionu Strzelców „Wilków” (sformowany 25 października 1942 r.) na funkcje szefa oddziału rozpoznawczego. – R. B. Nr 853/43. Do brygady w rejon miasta Tripoli przybył 8.12.1943 Naczelny Wódz gen. broni Kazimierz Sosnkowski, przeprowadził inspekcję 5 Wileńska Brygada Piechoty (dalej 5 W. B. P.) i przyjął defiladę. Jan Zwierzchowski 13.12.1943 r. wysłał list do żony przez Ankarę stolice Turcji, a następnego dnia 14.12.1943 wysłał 4 funty angielskie do Ankary jako zaliczkę na zakupienie różnych materiałów i wysłanie ich paczką żonie do Polski. 5 W. B. P. 29.12.1943 r. o godz. 9.30 wyjechała koleją z miasta Bihmizin (Syria) do Afryki przez: Tripoli, Bejrut i tereny Palestyny. Ludność libijska żegnała polskich żołnierzy ze łzami w oczach. Tubylcy byli bardzo sympatyczni i serdeczni ludzie, jakich po raz pierwszy spotkali na szlaku wędrówki. 5 W. B. P. 31.12.1943 r. o godz. 14.15 przekroczyła granice Azji i Afryki. Przejechała przez most nad Kanałem Sueskim, a do miejsca postoju tj. El Kasasin w Egipcie przybyła o godz. 18.00. Jan Zwierzchowski 20.01.1944 r. zwiedził w czasie dwóch dni miasto Kair i 22.01.1944 r. będąc na ćwiczeniach aplikacyjnych w pobliżu postoju swoich oddziałów widział – co było dla niego dużym zaskoczeniem – kwitnące i dojrzewające w styczniu pomidory w ogrodach osiedla. Żołnierze 12.02.1944 r. opuścili miejsce postoju udając się do portu Port Said i 15.02.1944 r. załadowali się na statek angielski i następnego dnia o godz. 14.45 wypłynęli do Włoch. Dopłynęli 21 lutego o godz. 17.15 do portu Taranto (Tarent) we Włoszech i następnego dnia po wyładowaniu się odmaszerowali do obozu wojskowego przeznaczonego dla lądujących wojsk. Jan Zwierzchowski 6.03.1944 r. wysłał 2 funty angielskie do Ankary (Turcja) skąd miano wysłać paczkę żywnościową rodzinie pozostawionej w Duksztach. Brygada 12.03.1944 r. wyjechała pociągiem z Taranto w kierunku zachodnim do miasta Campoletto, gdzie przybyła 13.03.1944 r. Z Campoletto 21.03.1944 jego oddział wyjechał carrierami – brytyjski gąsienicowy lekki transporter opancerzony (piechota samochodowa) i tego samego dnia przybyli do miasta Montaquila – stolica gminy w regionie Molise, w prowincji Isernia 5 km od frontu. Do akcji przeciwko Niemcom (walka pozycyjna) na froncie weszli 24.03.1944 r. w rejonie Foro-Rinaldo – wzgórze Monte Croce. 5 W. B. P. zluzowała 5.04.1944 r. 6 Brygada 5 Kresowej Dywizji Piechoty, a 30.04.1944 r. przesunęli się bliżej frontu do m. Capriati a Volturno (ok. 40 km na wschód od Monte Cassino). Ofensywa na przedostatnie wzgórze Monte Casino – Widmo rozpoczęła się 11.05.1944 r. o godz. 23.00. Zostało ono zdobyte rano 12.05.1944 r. Po bezustannych i ciężkich walkach Polacy 17.05.1944 r. zdobyli Monte Casino. Oddział Jana Zwierzchowskiego został wycofany w rejon miasta Vitiecuso. Ponownie 25 maja jego oddział wszedł do akacji i zdobyli Monte Cairo (ok. 8 km na pn-zach od Monte Cassino), a 27 maja zdobyli miasto Piedimonte San Germano (ok. 5 km na południe od Monte Cairo i ok. 5 km na zachód od Monte Cassino), a następnego dnia zluzowali ich Amerykanie, a polscy żołnierze udali się na odpoczynek w rejon miasta Jelsi (ok. 120 km na wschód od Monte Casino). W dniu 03.06.1944 udał się na 3-dniową wycieczkę i zwiedził Neapol i Pompeje. Jego oddział 03.07.1944 r. ponownie wszedł do akcji bojowych i zdobył miasto Passatempo. Tym razem jego Oddział Rozpoznawczy wykonywał swoje zadania – rozpoznanie. Udział w akcji brały wszystkie carriersy. Jego batalion nocnym wypadem 5 lipca 1944 r. zdobył o świcie miasto Montoro Superiore – stolica gminy we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Avellino ok. 20 km na północ od Salerno. Po oczyszczeniu miasta z Niemców przeszedł do natarcia, w którym zdobył miejscowości Santa Paulino (6 lipca), Monte Polesco (9 lipca), Monte Dela Crescia (17 lipca), Anconę i Monte Ofragno (18 lipca), Polverigi (19 lipca), Monte San Vito (20 lipca), Morro di Alba (21 lipca). Po zdobyciu Ancony 26 lipca oddział został zluzowany i odjechał na odpoczynek. J. Zwierzchowski udał się 29.07.1944 na wycieczkę do Loretto, gdzie zwiedził Katedrę Matki Bożej Loretańskiej, a w niej kaplice polską, w której znajdują się freski ukończone 2 grudnia 1939 r. przez Arturo Gatti: Zwycięstwo pod Wiedniem, które miało miejsce w 1683 r. za sprawa króla Jana III Sobieskiego i Cud nad Wisłą na pamiątkę zwycięstwa Armii Polskiej nad bolszewikami w 1920 r. St. sierż. Władysław Jezierski (oddział rozpoznawczy – carrierów 13 Batalionu Strzelców 5 W. B. P.) i sierż. Władysław Gierak (czołówka naprawcza 5 W. B. P.) 29.07.1944 r. udali się na cmentarz do m. Montefano, aby upewnić się czy naprawdę został zabity i tam pogrzebany, jak donosiły niepewne wiadomości, śp. st. sierż. Józef Zakolski – służył w 14 Batalionie Strzelców 5 Wileńskiej Brygadzie Piechoty. Został zabity 8 lipca w natarciu pod miastem Paterniano. Obok niego znaleźli grób śp. plut. Alojzego Synkowskiego – służył w 16 Batalionie Strzelców 6 Lwowskiej Brygadzie Piechoty. Po 6 dniowym odpoczynku 31 lipca 1944 r. przybyli sami na swoim sprzęcie w rejon miasta Ostra w rejon silnie broniony przez Niemców. W dniu 3 sierpnia zdobyli miasto, a 5 sierpnia o godz. 11.00 miasto Ripe, a wieczorem 9 sierpnia Monte Rado. 20.08.1944 r. będąc na patrolu rozpoznawczym drużyną carrierów (3 carriery) na przedmieściu San Giorgio został ranny o godz. 13.00. Mimo hełmu ranił go w głowę gruz walącego się domu uszkodzonego od pocisku artyleryjskiego. Został odwieziony do szpitala wojskowego nr 2 w Anconie z ranami tłuczonymi powierzchni czaszki – Rozk. 15 B. S. Nr 97/44. Awansowany 21.08.1944 r. do stopnia rzeczywistego starszego sierżanta za czyny bojowe w walkach o Monte Cassino i Anconę – Rozk. 15 B. S. Nr 93/44. Ewakuowany 26.08.1944 r. statkiem przez Morze Adriatyckie do szpitala wojskowego nr 3 w mieście Bari. Natomiast 5 K. D. P. 28.08.1944 r. wycofana została z odcinka frontu do miasta San Elpido na dłuższy odpoczynek. Ze szpitala po wyleczeniu się wyjechał 13.09.1944 r., a dnia 18.09.1944 r. przybył do oddziału samochodem 15 B. S. „Wilków”, który był specjalnie do 7 D. P. przysłany po niego. Udał się do Rzymu 23.09.1944 r., gdzie zwiedził stolicę Włoch i Watykan. W dniu 28.09.1944 r. otrzymał 2 funty angielskie jako zwrot z pismem o treści: Według zawiadomienia otrzymanego z miejsca wysyłki paczek do kraju, zlecenie Pańskie na wysyłkę paczki do kraju nie mogło być wykonane, gdyż miejsce, do którego paczka miała być wysłana jest obecnie terenem wojennym, dokąd paczek nie można wysyłać. Wobec tego zwraca się w załączeniu kwotę wpłaconą tu dnia 21.03.1944 do poz. kas. 189/105. Po miesięcznym wypoczynku 10.10.1944 r. został skierowany do akcji na odcinek Adriatycki. Przybyli 15.10.1944 r. do miasta San Piero di Bougno, gdzie spotkał przypadkowo sierż. Sylwestra Hahna. W dniu 18.10.1944 r. rozpoczęła się ofensywa i zdobyli miasto Santa Sofia (o godz. 6.00), Pianetto (20 października), Galeata (21 października). 5 Brygadę 22.10.1944 r. zluzowała 6 Brygada. 15 batalion zakwaterował się w m. Pianetto, a jego pluton rozpoznawczy w m. Galeata. W miejscu postoju 29.10.1944 r. odwiedzili go st. sierż. Roman Badocha i sierż. Władysław Gierak, a 30.10 1944 st. sierż. Władysław Jezierski. Od 5.11.1944 r. ponownie na linii frontu. Zdobywają miasta: Sadurano (8 listopada), Massa k. Forci (9 listoipada), La Ca (11 listopada), Fontanelle (13 listopada) natomiast Anglicy zdobyli Forci (10 listopada). 5 W. B. P. została 16.11.1944 r. zluzowana przez 2 Brygadę 3 Dywizja Strzelców Karpackich (dalej 3 D. S. K.) i udała się do miasta Mareatale na odpoczynek. W dniu 21.11.1944 r. otrzymał 2 funty angielskie jako zwrot z pismem o treści jak z dn. 28.09.1944 r. z ta różnicą, ze kwota na paczkę była wpłacona dn. 31.05.1944 r. Do nowego miejsca postoju w mieście Castrocaro wyjechali 23.12.1944 r. Jedynie brygada J. Zwierzchowskiego z oddziałów liniowych 2 Korpusu 25.12.1944 r. obchodziła święta Bożego Narodzenia w m. Castrocaro Terme e Terra del Sole. Inne oddziały 2 Korpusu obchodziły tegoroczne święta w śnieżnych górach Apenin na linii frontu nad rzeką Senio. Śnieg obficie sypał w dzień wigilii. Oddziały polskie zdobyły w dniu wigilijnym Wzgórze Saravello i kilka innych mniejszych wzgórz. Przed wyruszeniem do natarcia żołnierze dzielili się opłatkiem. Życzenia składano sobie gdzie się dało, na patroli, na „ziemi niczyjej”, w stanowiskach obronnych, w śniegu, w błocie. Wszystkie życzenia wyrażały nadzieję dojścia do Polski. Generał dyw. Władysław Anders i biskup polowy ks. Józef Gawlina objeżdżali oddziały i łamali się opłatkiem. Jak zanotował: Nam tj. 15 baonowi „Wilków” udało się być w odwodzie i spędzić święta pod dachem. W pierwszy dzień świąt odwiedził mnie st. sierż. Podch. Badocha Roman, kolega z byłego batalionu K.O.P. „Nowe Święciany”, a później służył w 14 Baonie Strzelców. Wieczorem tegoż dnia udaliśmy się obydwaj do st. sierż. Jezierskiego Władysława (13 Baon Strzelców). Jego oddział rozpoznawczy przeniesiony został 29.12.1944 r. do m. Dovadola (12 km) i tu powitali Nowy 1945 Rok. Oddział 9.01.1945 r. został przeniesiony do miasta Brisseghella skąd 15 stycznia odjechali samochodami na pozycje. Carriery pozostały z kierowcami we wspomnianym mieście pod dowództwem sierż. Henryka Koniecznego, mechanika oddziału rozpoznawczego. Ostatnie 7 km górzystej i ostrzeliwanej przez artylerię drogi przebyli piechotą. Droga była bardzo trudna do przebycia, ponieważ wierzchołki były pokryte śniegiem a w wąwozach było ogromne błoto. Dnia 16 stycznia o godz. 2.00 zluzowali oddział rozpoznawczy 14 Baonu Strzelców w rejonie Bosche di Sopra. Po 22 dniowym pobycie na odcinku 8.02.1945 r. o godz. 4.00 zluzował ich oddział rozpoznawczy brygady włoskiej. Po przebyciu 7 km wyżej opisanej drogi udali się samochodami do m. Brissighella skąd tegoż dnia po 5-ciu godzinach odpoczynku odjechali carrierami do m. Civitella in Val di Chiana na zasłużony odpoczynek. Jego batalion 4.03.1945 r. wyjechał samochodami i on z carrierami w rejon miasta Faenza, skąd udał się na pozycje luzując wojska nowozelandzkie. Tym razem pozostał w eszelonie „B” z kierowcami tak pojazdów mechanicznych jak i gąsienicowych oddziału rozpoznawczego. Oddział rozpoznawczy został skierowany pod dowództwem ppor. Antoniego Drabika na pozycje tuż za miastem Faenza. Przeżyli 6 Święta Wielkanocne w 1945 r. na obczyźnie z dala od rodzin pozostawionych w kraju. 5 Brygada została 6.04.1945 r. zluzowana przez 4 Brygadę i odsunęła się 7 km do wioski na wschód od miasta Faenza. Ponownie całym 2 Korpusem weszli do akcji ofensywnej 15.04.1945 r. w rejonie Zambonini nad rzeką Senio skąd wyrzucili z silnie umocnionych pozycji Niemców za rzekę Idice. Ze względu na równy teren wzięli udział w walce carrierami. W dniu 21.04.1945 r. o godz. 5.40 zluzowała ich 4 Brygada i udali się do m. Castenaso na odpoczynek. J. Zwierzchowski zwiedził 29.04.1945 r. Bologe (Bolonię), którą zdobyły polskie oddziały 21 kwietnia. W dniu 8 maja 1945 r. Niemcy skapitulowały wobec wszystkich przeciwników. Wycofano 5 W. B. P. 8.06.1945 r. o 82 km na wschód do m. Forlimpopolo na lepsze kwatery. J. Zwierzchowski 28.06.1945 r. udał się całym kursem dowódców drużyn carrierów 5 W. B. P. 14 carriersami do San Marino celem zwiedzenia stolicy tego kraju. Przesunięto 1 lipca 1945 r. 5 K. D. P jeszcze bardziej na południowo-wschodnie obszary Włoch tj. 228 km do miasta San Benedetto del Tronto. Ze st. sierż. Władysławem Jezierskim samochodem z oddziału J. Zwierzchowskiego pojechali 25.07.1945 r. do miasta Cupra Marittima celem odwiedzenia znajomych, gdzie spotkali mjr. Pawła Trockiego – byłego dowódcę kompanii granicznej „Dukszty” w latach 1938-1939, a wówczas pełniącego funkcję dowódcy kwatery głównej 3 D. S. K. 15 batalion przesunięto 23.09.1945 r. do miasta Modena, gdzie udali się samochodami, a carriersy przesłane zostały transportem kolejowym, by nie niszczyć dróg asfaltowych co powodują pojazdy gąsiennicowe. W dniu 17.02.1946 r. otrzymał list od żony. Tym razem z Kajewa jako odpowiedź na swój list wysłany 13.12.1943 r. z m. Bichmizin (Syria) przez Ankarę stolicę Turcji. Wysłał 18.02.1946 r. list do st. sierż. Sylwestra Hahna, który był w mieście Forci, przekazując mu pozdrowienia od żony Stanisławy, przesłane mu w liście żony z Kajewa. Jednocześnie powiadomił listem i st. sierż. Władysława Jezierskiego dzieląc się z nim tak drogocenną wiadomością o rodzinie. Żona wraz z dziećmi i kuzynką z majątku Antonowo przeniosła się wraz z pozostałymi żonami strażników i ich rodzinami do budynku opuszczonej strażnicy granicznej w Antonowie. Następnie w maju 1940 r. przenieśli się do Dukszt i mieszkali w wynajmowanych kwaterach m.in. w domach: u listonosza Moculewicza i u pani Stanisławy Hahn, u Żydów Tabachowiczów rodziców, a później ich syna, doktora Turonka, w wynajmowanym domu przez szewca Gustaitisa i u Franciszka Zająca. Niejednokrotnie, w okresie wzmożonego zagrożenia wywózkami cała rodzina nie spała w wynajmowanym domu tylko w stodołach, czy szopach u zaprzyjaźnionych osób. Żona wraz z krewną Władysławą Jankowską zarabiały na życie m.in. pracując w polu w majątku Antonowo, gdzie zarządcą był Zajkowski (później Werden) i robiąc swetry na drutach. Dzieci uczęszczały do litewskich i rosyjskich szkół. Dopiero we wrześniu 1945 r. pociągiem rodzina wyjechała przez Wilno, Kowno, Prusy Wschodnie, Lidzbark Warmiński, Ostródę, Toruń do stacji Ostrowy i dalej furmankami do rodzinnego Kajewa. Cała 5 K. D. P. 2.08.1946 r. została cofnięta do południowych Włoch. 15 B. S. rozproszona została na przestrzeni miast Ancona – Bari. Kompanii wsparcia przeznaczono siedzibę w miejscowości Foggia. Jego oddział rozpoznawczy rozdzielony został na dwie równe części z przeznaczeniem jedna grupa do Termoli, a druga do Beverento, gdzie pełnili służbę wartowniczą na stacjach kolejowych i konwojowali transporty kolejowe. J. Zwierzchowski był w Bonevento. W dniu 15.08.1946 r. o godz. 15.00 wybuchł pożar w kuchni żołnierskiej i spalił się jednopiętrowy dom zajmowany przez jego oddział od przybycia do Beverento. Ponieśli duże straty w sprzęcie i ekwipunku żołnierskim, ale nie w ludziach. W dniu 6.04.1946 r. wysłał list polecony małżonce do Kajewa. Jak adres zwrotny podał osobę prywatną tj. Tina Baldini via gaddi nr 4 Modena Italia. Sprzęt i kwatery w m. Beverento zdali 15.09.1946 r. i wyjechali pociągiem do obozu wojskowego w mieście Napoli (Neapol). 15 Wileński Batalion Strzelców „Wilków” i część 14 Wileński Batalion Strzelców „Żbików” w liczbie 1700 osób 18.09.1946 załadowali się na angielski statek w porcie Napoli (Neapol) i tegoż dnia udali się do Anglii. Do portu w Glasgow przypłynęli 24.09.1946 r. o godz. 8.00. Po przeładowaniu się na pociąg o godz. 23.00 wyruszyli w drogę do stacji kolejowej Henbey-on-Thames, gdzie przybyli 25.09.1946 r. o godz. 15.00. Następnie samochodami wojskowymi wyjechali o godz. 17.00 do obozu South camp Nettlebed, Henley-on-Thames, Oxford. 15 Wileński Batalion Strzelców „Wilków” zdał broń do magazynu 5.11.1946 r. List od żony z Polski otrzymał 5.11.1946 r. jako odpowiedź na list wysłany 6.09.1946 r. z Włoch. Sądził, że od tamtej pory będzie można utrzymywać kontakt z rodziną i korespondować z nią. Wstąpił 16.12.1946 r. do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia – N° ewid. P.K.P.R. 30010053. W dniu 12.08.1947 r. przeniesiony został do Obozu 514 B. U. tj. Obozu 14 Batalionu Strzelców w rejon m. Emsworth. Następnie przeniesiony 13.04.1948 r. z personelem płatnika obozu 514 B. U. do 51 Ośrodka Oficerskiego P. K. P. R. w Grimsolicht R. 51 O.H.4. P. R. C. 29/48. W dniu 26.05.1948 przeniesiono 51 Ośrodek Oficerski z Grimsolitech Camp do Plasterdown Camp. Na skutek likwidacji 1.11.1948 r. 51 Ośrodka Oficerskiego P. K. P. R. przeniesiony został do obozu Witley (Witley Camp P. R. C.) – R. 51 O. H.4. P. R. C. 85/48. W dniu 29.11.1948 r. przeniesiony do Ośrodka zatrudnienia – 52 Onslow Square South Kensington London S. W. 7 Zrelegował się z Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia w dn. 8.12.1948 r., z którym dwuletni kontrakt kończył mu się w dniu 15.12.1948 r. Jan Zwierzchowski jako cywil przyjął 11.12.1948 r. pracę w browarze w mieście Burton-on-Trent Staffis. Pozostał na emigracji. W dniu 3.05.1964 r. awansowany do stopnia chorążego. Zmarł 27.04.1989 r. Jest pochowany na cmentarzu Stapenhill w Burton-on-Trent. Odznaczony: 1. Medal Pamiątkowy za wojnę 1918-1921, 2. Medal Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości, 3. Odznaczony brązowym Krzyżem Zasługi. 11.11.1937 r. 4. Brązowy Medal za Długoletnią Służbę 1938 r. 5. Odznaka Honorowa za Rany 31.10.1944 r. – R. 15 B. S. Nr 115/44. 6. Krzyż Walecznych. 20.11.1944 r. – R. 15 W. B. S. Nr 134/44. 7. Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino. 1.03.1945 r. Nr kolejny Krzyża – 17590. R. 5 K. D. P. Nr 18/45. 8. Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami. 19.12.1945 r. – Rozk. 15 B. S. Nr 204/45. 9. Gwiazda Pamiątkowa W. Brytanii z wojnę 1939-1945 i Gwiazda Pamiatkowa Italii. 24.12.1945 r. – Rozk. 15 B. S. Nr 207/45. 10. Krzyż Walecznych (po raz drugi). 15.04.1946 r. – R. 15 B. S. Nr 67/46. 11. Medal Wojska za Wojnę 1939-1945. 16.04.1946 r. – R. 15 B. S. Nr 60/46. 12. The War Medal (Brytyjski Medal za Wojnę) 1939-1945. 7.11.1946 r. – Rozk. 15 B. S. Nr 146/46. 13. Odznaka Pamiątkowa 2 Korpusu. 11.11.1946 r. – R. 15 B. S. Nr 136/46. 14. Odznaka Pamiątkowa 5 K. D. P. 29.11.1946 r. – R. 15 B. S. Nr 144/46. 15. „DEFENCE MEDAL”. 10.05.1947 r. – Rozkazem ogólnym 5 grupy Dyw. Nr 17 pkt 1 z dn. 10.5.1947 zgodnie z rozporządzeniem War Office zawartym w Army Conncil Instruction Nr 829 z 1945 r. 16. Order wojenny Virtuti Militari klasy V (L.p. 24). 5.02.1948 r. – Prezydent R.P. zarządzeniem L. Dz. 1219 (Odznacz. Z dn. 19.12.1947 r. nadał na wniosek Kapituły V. M Rozk. Pers. 2 Korpusu w Likwidacji Nr 16/48 z dn. 5.2.1948 r.

dyskutuj
comments powered by Disqus